همشهری آنلاین-لیلا شریف: آموزش خانگی یا «هوماسکول» اگرچه سالهاست در برخی کشورها اجرا میشود، اما در ایران پس از همهگیری کرونا بیش از گذشته بر سر زبانها افتاد. تجربه آموزش مجازی باعث شد برخی خانوادهها به این نتیجه برسند که میتوانند مسئولیت آموزش فرزندشان را خود برعهده بگیرند و مدرسه را از معادله حذف کنند. با این حال، هوماسکول همچنان پدیدهای محدود است و هنوز جایگاهی در نظام رسمی آموزش کشور ندارد و هر سال این جمله از زبان مسئولان آموزشی کشور شنیده میشود که آموزشی به نام هوم اسکول را قبول ندارند.
با وجود تمام خط و نشانهایی که سیستم آموزش رسمی برای پدر و مادرها میکشد تا به شیوه خودt آنها را نسبت به این مسیر پر ابهام آگاه کنند اما شاهد هستیم که برخی والدین علاقمند به این شیوه تحصیلی هستند.
آموزش بر مدار مُد
طرفداران هوماسکول معتقدند آموزش نباید برای همه دانشآموزان نسخهای یکسان داشته باشد. در این شیوه، برنامه درسی بر اساس علاقه، توانایی و نیاز هر کودک طراحی میشود و حتی ممکن است کتابهای رسمی مدرسه کنار گذاشته شوند. این موضوعی بود که چندی پیش یکی از والدین علاقمند به هوم اسکول در گفتگویی به همشهری توضیح داده بود. این مادر که مسیر تحصیل پسرش را تا کلاس ششم از طریق هوم اسکول پیش برده بود، در مورد نحوه آموزش میگفت:« ۲شیوه برای دانشآموزانی که به این شیوه درس میخوانند، تعریف شده است، یک شیوه بهنام home school و شیوه دیگر بهنام un school است که پسر من به شیوه دوم تحصیل میکند. در این شیوه بههیچوجه کتابها و مباحث درسی مدرسه آموزش داده نمیشود. من فقط ریاضی را با پسرم کار میکنم؛ چون درس ریاضی نیاز به یادگیری قدم به قدم دارد. من میخواهم پسرم مدرک دیپلم را بگیرد و اگر خواست در دانشگاه ادامه تحصیل بدهد، دچار مشکل نشود.همه این آموزشها با تکیه بر کتابهایی غیر از کتابهای مدرسه بود؛ مثلا خواندن و نوشتن را فقط از طریق کتاب داستان به پسرم یاد دادم.»
راههای عجیب گرفتن مدرک
هرچند هوماسکول در ایران رسمیت ندارد، اما برخی خانوادهها برای دریافت مدرک رسمی، فرزندشان را در مدرسه ثبتنام میکنند، آموزش را در خانه یا با معلم خصوصی پیش میبرند و در پایان سال تنها برای شرکت در امتحانات به مدرسه مراجعه میکنند، موضوعی که این مادر آن را اینگونه توضیح داده بود:« والدین باید در پایان هر دوره به آموزش و پرورش دروغ بگویند؛ بهعنوان مثال من باید بعد از اینکه دوره ششم پسرم تمام شد به آموزش و پرورش بروم و یک نامه برای آزمون کلاس ششم بگیرم. براساس تجربه دیگر والدین باید گفت که والدین بازخواست میشوند که در این ۶سال چرا دانشآموز به مدرسه نیامده است و عدهای میگویند که در ایران نبودند یا کودک بیمار بوده است. هر خانوادهای به ترفندی این مرحله را میگذراند و میتواند مدرک پایان دوره اول را بگیرد. بچهها باید ۳درس ادبیات، علوم و ریاضی را برای گرفتن مدرک متوسطه اول امتحان بدهند و وقتی قبول شدند، آموزش و پرورش نامه میدهد که این دانشآموزان در هر مدرسهای میتوانند ثبتنام کنند، اما والدین علاقهمند به آموزش خانگی باز هم بچه را به مدرسه نمیفرستند تا پایان دوره بعد که باید باز این کار را تکرار کنند.»
برخی نیز از سازوکارهای آموزش بزرگسالان، گرفتن مدرک از مدارس غیرانتفاعی یا شیوههای مشابه استفاده میکنند. منتقدان این روند معتقدند چنین روشی نوعی دور زدن مقررات آموزشی است، زیرا دانشآموز بدون حضور مستمر در مدرسه از مزایای نظام رسمی بهرهمند میشود.
والدین هشدارها را جدی بگیرند
در مقابل، آموزش و پرورش بار دیگر بر غیرقانونی بودن فعالیت هوماسکولها تأکید کرده است. بر اساس ماده ۵۵ آییننامه اجرایی مدارس، هرگونه فعالیت آموزشی که به ثبتنام نکردن یا حضور نداشتن دانشآموز در مدرسه منجر شود، ممنوع است.
اگر بخواهیم کاملتر به خانواده هشدار دهیم باید گفت که بر اسـاس مـاده ۵۵ آیین نـامه اجرایی مـدارس هرگونه فعـالیت آموزشـی و پرورشـی از سوی اشـخاص حقیقی وحقوقی(مؤسسات، مراکز، نهادها و...) که منجر به عدم ثبت نام و حضور دانش آموز در مدرسه شود، ممنوع است و با متخلفین برابر قوانین و مقررات، رفتار خواهد شد.
همچنین تبصـره همین ماده قانونی تاکید می کند؛ دانش آموزانی که در مراکز غیرمجاز تحصـیل کرده اند، تعیین پایه نخواهنـد شد و ثبت نام و ادامه تحصـیل آنان با رعایت حداکثر شـرط سـنی دوره ابتدایی و بر اساس سوابق و آخرین کارنامه تحصیلی، مجاز خواهد بود.
همچنین مسئولان هشدار دادهاند مراکز آموزشی بدون مجوز حق فعالیت ندارند و تحصیل در این مراکز میتواند برای ادامه تحصیل دانشآموزان مشکل ایجاد کند، نکتهای که موسیالرضا کفاش معاون دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش نیز بر آن تأکید کرده است:« این مراکز (هوم اسکولها) هم اگر مدعیاند مجوز دارند، باید مشخص شود که از کدام مرجع مجوز خود را دریافت کردهاند. ادعای آنها مورد تأیید نیست و تا جایی که بنده اطلاع دارم، ما در آموزش و پرورش به آنها مجوزی ندادهایم.»
نظر شما